Айбыт-туппут үлэтинэн аатын үйэтиттэ

Сэрэдэҕэ, алтынньы 26 күнүгэр, быйыл баара-суоҕа 35 сааһыгар Орто дойдуттан суох буолбут литературнай кириитик, Арассыыйа суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ, телесуруналыыс, Ойуунускай аатынан Литературнай түмэл научнай үлэһитэ Николай Рыкунов «Үтүө үгэстэри тирэх оҥостон…» кинигэтин сүрэхтэниитэ дойдутугар, Бартыһааҥҥа буолан ааста. Литературнай кириитикэ курдук уустук эйгэни талбыт эдэр киһини биир бастакынан таба көрбүт, өйөөбүт улахан өҥөлөөх, буруолуу сылдьар кинигэ киирии тылын суруйбут народнай суруйааччы  С.А.Попов-Сэмэн Тумат; Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата, кириитик, поэт, дьоҥҥо барытыгар олус аламаҕай сыһыаннаах Н.Е.Винокуров-Урсун; «Чолбон» сурунаал сүрүн эрэдээктэрин солбуйааччы, РФ суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, Николай Рыкунов чугас доҕоро Гаврил Андросов, ыччат олоҕун кырдьыктаахтык уонна итэҕэтиилээхтик ойуулуур айымньылар ааптардара, «Чолбон» сурунаал эппиэттиир сэкирэтээрэ А.Е.Варламова-Айысхаана, ХИФУ доцена, Н.Рыкунов куратора М.П.Попова уонна Коляны кытта бииргэ үөрэммит магистраннар Дьокуускайтан тахсыбыттар.

Хайа да киһиэхэ, ордук идэтийбит суруйааччыга, кинигэтин тахсыыта – ураты үөрүүлээх түгэн. Кинигэҕэ киһи ис санаатын кумааҕыга тиһэн, дьон дьүүлүгэр таһаарар. Хомойуох иһин, Коля бастакы кинигэтэ тахсыбыт үөрүүтүн билбэккэ барда…

Аатыттан да көстөрүнэн, Коля - биллиилээх суруналыыс, талааннаах поэт, олохтоох хаһыаппытыгар өр сыл эрэдээктэринэн үлэлээбит, бэрт сотору төрөөбүтэ 80 сылын бэлиэтиэхтээх биир дойдулаахпыт Н.М.Рыкунов хаан-уруу аймаҕа. Кини 1980 сыллаахха оруобуна бу күн – алтынньы 26 күнүгэр – күн сирин көрбүт. Онон тэрээһин Мария Аргунова уонна Владимир Колесов салалталарынан ахтыы-биэчэр көрүҥүнэн ыытылынна. Коля Рыкуновка анаммыт киэһэни поэзия чараас эйгэтин сүрэҕинэн-быарынан ылынар биир дойдулаахтара бэркэ диэн кыһаллан, эрдэттэн бэлэмнэнэн ыыппыттара кэлбит дьону барыбытын долгутта уонна уйадытта. Библиотека сэбиэдиссэйэ Бережнева С.П Н.Рыкунов үлэлэрин быыстапкатын хомуйан туруорбута дьон болҕомтотун тарта. Алексеева А.А., Сабарай Илгэ бииргэ төрөөбүт балта, поэзияны өйдүүр, умсугуйан ааҕар эрэ буолбатах, сыанаттан оҕо буоллун, улахан киһи буоллун ис сүрэҕиттэн иэйэн туран ааҕарын ситиһэн тэйэр эмиэ туспа талааннаах үлэһит! Бу биэчэргэ олохтоохтор олус да үчүгэйдик хоһооннору аахтылар, бэл, оскуола оҕото Валентин Ядреев Алампа «Төрөөбүт дойду» диэн бэрт уһун хоһоонун ханан да иҥнэн көрбөккө, дорҕоонноохтук, ис хоһоонун биэрэн туран аахта, кэлбит дьону сөхтөрдө.

Кинигэ сүрэхтэниитигэр кэлбит ыалдьыттар бары Коля туһунан сиһилии ахтыы оҥордулар. Олортон Сэмэн Тумат Николай Рыкунов «намчы көрүҥэр, сэмэй майгытыгар дьүөрэтэ суох хорсун санаалаах этэ: биир даҕаны учуонай, устуорук, улахан суруйааччы ылыммат, саллар  үлэтин – Новгородскай алпаабытынан бэчээтэммит Н.М.Заболоцкай-Чысхаан кинигэтин аныгы алпаабытынан көһөрөр соругу ылыммыта уонна чиэстээхтик толорбута» диэбитин астына, киэн тутта иһиттибит. Нэһилиэк Баһылыга Зырянов А.Н. Сэмэн Тумакка, Урсуҥҥа, Гаврил Андросовка уонна Коляны РФ Суруйааччыларын сойууһугар киллэртэрбит, онон киниэхэ үлүскэн үөрүүнү бэлэхтээбит, кыаҕар кыах, күүһүгэр күүс эппит народнай поэт, Саха сирин Суруйааччыларын сойууһун бэрэссэдээтэлэ Наталья Харлампьеваҕа Махтал суруктары, өйдөбүнньүк бэлэхтэри туттарда. Олохтоохтортон дьыссаат иитээччитэ Шадрина Р.П. «кыракый Коля кыра эрдэҕиттэн суруйааччы буолара биллэр этэ» диэн бэлиэтээтэ, учууталлара уонна үөрэхтэрин бүтэрэрээри сылдьар магистраннар кини үөрэххэ-билиигэ олус тардыһыылаах эбитин, эйэҕэс-сайаҕас майгытын уйадыйа аҕыннылар. Олохтоох оскуола саха тылын уонна литературатын учууталлара кини аатынан сылын аайы бэриллэр истипиэндьийэ олохтообуттарын тэрээһин кыттыылаахтара олус биһирии иһиттибит. Буолумуна даҕаны: бу - Н.Рыкунов аатын үйэтитиигэ дьоһун хардыы буолар. Бииргэ төрөөбүттэрэ, ийэтэ Екатерина Петровна кинигэ тахсыбытыттан, дьон-сэргэ кинини улаханнык ытыктыырыттан олус долгуйдулар, махтаннылар.

Улуустааҕы Киин библиотека үлэһиттэрэ тэрээһиҥҥэ сүрүннүүр оруолу ыллылар, кинигэ сүрэхтэниитин көҕүлээн ыытардылар; эдэр кириитик библиографическай ыйынньыгын бэчээттээн, биэчэр кыттыылаахтарыгар босхо түҥэттилэр, дириэктэр Софронова М.Р. истиҥ-иһирэх ахтыы оҥордо, ыҥырыылаах ыалдьыттарга бэлэхтэри туттарда.

Николай Рыкунов ыарахантан чаҕыйбат хорсун санаатынан үлүмнэһэн үлэлээн, айар-тутар дьоҕурунан, айылҕаттан бэриллибит ис кыаҕынан аҕыйах кэм иһигэр саха литературатыгар бэлиэ суолун-ииһин хаалларан, өлбөт-сүппэт ааттанна, төрөөбүт нэһилиэгин дьоно киэн туттар киһилэрэ буолла.  

 

Прасковья Байанаева, «Ыллык» литературнай куруһуок салайааччыта,
«Отуу уота» айар түмсүү чилиэнэ

Комментарии

Отправить комментарий

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.
RSS-материал